{"id":978,"date":"2016-05-04T16:50:40","date_gmt":"2016-05-04T16:50:40","guid":{"rendered":"http:\/\/artzine.is\/?p=978"},"modified":"2021-02-17T05:43:32","modified_gmt":"2021-02-17T05:43:32","slug":"ad-endurheimta-list","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/artzine.is\/?p=978","title":{"rendered":"A\u00f0 endurheimta list"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8220;1&#8243; fullwidth=&#8220;on&#8220; _builder_version=&#8220;4.8.2&#8243; _module_preset=&#8220;default&#8220;][et_pb_fullwidth_image _builder_version=&#8220;4.8.2&#8243; _module_preset=&#8220;default&#8220; title_text=&#8220;tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400&#8243; src=&#8220;https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg&#8220; hover_enabled=&#8220;0&#8243; sticky_enabled=&#8220;0&#8243;][\/et_pb_fullwidth_image][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8220;1&#8243; admin_label=&#8220;section&#8220; _builder_version=&#8220;3.22&#8243;][et_pb_row admin_label=&#8220;row&#8220; _builder_version=&#8220;3.25&#8243; background_size=&#8220;initial&#8220; background_position=&#8220;top_left&#8220; background_repeat=&#8220;repeat&#8220;][et_pb_column type=&#8220;4_4&#8243; _builder_version=&#8220;3.25&#8243; custom_padding=&#8220;|||&#8220; custom_padding__hover=&#8220;|||&#8220;][et_pb_post_title meta=&#8220;off&#8220; date_format=&#8220;j.m. Y&#8220; featured_image=&#8220;off&#8220; _builder_version=&#8220;4.7.7&#8243; title_font=&#8220;|300||on|||||&#8220; title_text_align=&#8220;center&#8220; title_font_size=&#8220;40px&#8220; title_letter_spacing=&#8220;1px&#8220; background_color=&#8220;rgba(255,255,255,0)&#8220; parallax=&#8220;on&#8220; parallax_method=&#8220;off&#8220; max_width=&#8220;100%&#8220; title_font_size_tablet=&#8220;30px&#8220; title_font_size_phone=&#8220;26px&#8220; title_font_size_last_edited=&#8220;on|phone&#8220; parallax_effect=&#8220;on&#8220; module_bg_color=&#8220;rgba(255,255,255,0)&#8220; use_border_color=&#8220;off&#8220; border_color=&#8220;#ffffff&#8220; border_style=&#8220;solid&#8220; global_module=&#8220;3887&#8243; saved_tabs=&#8220;all&#8220; locked=&#8220;off&#8220;][\/et_pb_post_title][et_pb_text admin_label=&#8220;Text&#8220; _builder_version=&#8220;4.8.2&#8243; background_size=&#8220;initial&#8220; background_position=&#8220;top_left&#8220; background_repeat=&#8220;repeat&#8220; width=&#8220;80%&#8220; width_tablet=&#8220;&#8220; width_phone=&#8220;&#8220; width_last_edited=&#8220;on|desktop&#8220; module_alignment=&#8220;center&#8220; module_alignment_tablet=&#8220;center&#8220; module_alignment_phone=&#8220;center&#8220; module_alignment_last_edited=&#8220;on|phone&#8220;]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00cd hvert sinn sem vi\u00f0 st\u00f6ndum andsp\u00e6nis listaverki, hvort sem vi\u00f0 erum st\u00f6dd \u00ed s\u00fdningarsal, \u00e1 t\u00f3nleikum e\u00f0a sitjum \u00ed makindum og lesum sk\u00e1ldverk og lj\u00f3\u00f0 eru spurningar sem l\u00fata a\u00f0 skilningi verksins aldrei langt undan, hvort sem hrifning og \u00e1kafi b\u00e6rast innra me\u00f0 okkur e\u00f0a steinrunni\u00f0 \u00e1hugaleysi heldur okkur \u00ed fj\u00f6trum: hva\u00f0 \u00feurfum vi\u00f0 sem listunnendur a\u00f0 gera til \u00feess a\u00f0 skilja listaverk?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hugmyndir breska heimspekingsins Richard Wollheim (1923-2003) um <em>gagnr\u00fdni sem endurheimt <\/em>hafa veri\u00f0 m\u00e9r hugleiknar um nokkurt skei\u00f0 en \u00ed b\u00f3k sinni <em>Art and its Objects<\/em> segir hann a\u00f0 helsta verkefni listgagnr\u00fdni s\u00e9 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 <em>endursk\u00f6pun sk\u00f6punarferlis listaverksins <\/em>til \u00feess a\u00f0 geta skili\u00f0 \u00fea\u00f0 me\u00f0 r\u00e9ttu. Gagnr\u00fdnendur sem einbl\u00edna \u00e1 lokaafur\u00f0 ferlisins e\u00f0a reyni einungis a\u00f0 t\u00falka verki\u00f0 og hvernig \u00fea\u00f0 <em>tali til s\u00edn<\/em> sleppi of miklu sem m\u00e1li skipti \u00ed skilningi listaverka. Sk\u00f6punarferli listaverka n\u00e6r til \u00fe\u00e1tta eins og hugmyndaheims og heimss\u00fdnar listamannsins, s\u00f3matilfinningar hans, metna\u00f0ar, \u00e1setnings og val \u00e1 mi\u00f0li auk fagurfr\u00e6\u00f0ilegra vi\u00f0mi\u00f0a, tj\u00e1ningarhef\u00f0a og vi\u00f0tekinna t\u00e1knmynda samt\u00ed\u00f0arinnar. \u00cd huga Wollheims ver\u00f0ur endurheimtin a\u00f0 hafa sk\u00fdran tilgang; h\u00fan gengur ekki \u00fat \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 hamstra uppl\u00fdsingar <em>heldur gefa \u00fev\u00ed gaum sem leggur til skynjunar okkar \u00e1 verkinu og gerir hana n\u00e6mari<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c6vis\u00f6guleg atri\u00f0i listamanna og vitneskja um a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00feeirra geta veitt d\u00fdpri inns\u00fdn \u00ed verk \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00feau komi ekki beinl\u00ednis fram \u00ed \u00feeim: lesendur <em>Vi\u00f0 Boterel kastala<\/em> eftir Thomas Hardy skynja lj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u00e1 annan h\u00e1tt \u00feegar \u00feeir vita a\u00f0 eiginkona sk\u00e1ldsins haf\u00f0i n\u00fdlega l\u00e1tist og enn fremur \u00feegar \u00feeir komast einnig a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hj\u00f3nabandi\u00f0 haf\u00f0i veri\u00f0 \u00f3g\u00e6fusamt; a\u00f0d\u00e1endur Mozarts upplifa t\u00f3nsm\u00ed\u00f0ar hans upp \u00e1 n\u00fdtt ef \u00feeir vita a\u00f0 klar\u00ednett og v\u00ed\u00f3la voru eftirl\u00e6tis hlj\u00f3\u00f0f\u00e6rin hans; unnendur forn-gr\u00edskrar listar l\u00edta leirker sem skarta lj\u00f3namyndum \u00f6\u00f0rum augum \u00feegar \u00feeir komast \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 A\u00feeningarnir sem m\u00e1lu\u00f0u \u00feau hef\u00f0u a\u00f0 \u00f6llum l\u00edkindum aldrei geta\u00f0 hafa komist \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 sl\u00edkar skepnur og \u00feannig m\u00e6tti lengi telja.\u00a0Gagnr\u00fdni sem endurheimt m\u00e1 \u00fev\u00ed l\u00edkja vi\u00f0 fornleifafr\u00e6\u00f0i \u00fear sem h\u00fan sty\u00f0st vi\u00f0 <em>s\u00f6nnunarg\u00f6gn<\/em> \u00far fort\u00ed\u00f0inni og kenningar samt\u00ed\u00f0arinnar auk uppl\u00fdsinga e\u00f0a skilnings sem kunnu a\u00f0 hafa veri\u00f0 listamanninum sj\u00e1lfum hulin til \u00feess a\u00f0 veita sem bestan skilning \u00e1 \u00fev\u00ed sem listama\u00f0urinn var a\u00f0 gera. Verki\u00f0 opnar sig fyrir gagnr\u00fdnandanum ef endurheimtin er vel heppnu\u00f0 en r\u00e9ttum skilningi m\u00e1 ekki einfaldlega leggja a\u00f0 j\u00f6fnu vi\u00f0 a\u00f0 komast a\u00f0 fyrir\u00e6tlun listamannsins. Wollheim segir sk\u00f6punarferli\u00f0 n\u00e1 \u00fat fyrir \u00fea\u00f0 sem m\u00e6tti kalla <em>\u00e1setning <\/em>listamannsins vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 felur einnig \u00ed s\u00e9r tilviljanir, breytingar og \u00f3fyrirs\u00e9\u00f0a \u00fe\u00e6tti sem hafa \u00e1hrif \u00e1 sk\u00f6pun verksins; hvort sem um mist\u00f6k af h\u00e1lfu listamannsins er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a e\u00f0a stefnubreytingu \u00e1 me\u00f0an \u00e1 sk\u00f6pun verksins st\u00f3\u00f0 yfir. Wollheim tekur d\u00e6mi af sk\u00e1ldum sem hafa meint anna\u00f0 en \u00feau s\u00f6g\u00f0u og misstigi\u00f0 sig vi\u00f0 beitingu st\u00edlbrag\u00f0a og myndh\u00f6ggvara sem hafa \u00ed mi\u00f0jum kl\u00ed\u00f0um \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a styttu sem upphaflega \u00e1tti a\u00f0 vera nakin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hugmyndir Wollheims koma m\u00f6rgum sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir og \u00e1herslur hans eru langt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera \u00f3umdeildar. \u00ddmsar spurningar vakna um skilning okkar \u00e1 list og \u00ed sumum tilfellum str\u00ed\u00f0a hugmyndir hans gegn almennri menningarvitund; af \u00feeim hl\u00fdtur a\u00f0 flj\u00f3ta a\u00f0 fj\u00f6ldi verka sem almennt eru talin au\u00f0skiljanleg s\u00e9u \u00fea\u00f0 \u00ed raun ekki vegna \u00feess hversu l\u00edti\u00f0 er vita\u00f0 um sk\u00f6punarferli\u00f0. Er st\u00f3r hluti \u00edslensks menningararfs (\u00fej\u00f3\u00f0l\u00f6g, kv\u00e6\u00f0i, v\u00edsur og s\u00f6gur) \u00fe\u00e1 utan seilingar r\u00e9tts skilnings vegna \u00feess hversu lengi hann var\u00f0veittist \u00ed munnlegri geymd og l\u00edti\u00f0 er vita\u00f0 um h\u00f6funda \u00feeirra? Eins vir\u00f0ist endurheimtin sj\u00e1lf vera afar vandas\u00f6m; \u00f3m\u00f6gulegt vir\u00f0ist vera a\u00f0 uppfylla skilyr\u00f0i Wollheims til a\u00f0 skilja listaverk nema a\u00f0 sk\u00f6punarferli verks s\u00e9 gaumg\u00e6filega skr\u00e1sett e\u00f0a \u00fe\u00e1 listama\u00f0urinn og gagnr\u00fdnandinn s\u00e9 sami einstaklingurinn. S\u00e1 grunur l\u00e6\u00f0ist einnig a\u00f0 manni a\u00f0 Wollheim geri of miklar kr\u00f6fur til listunnenda um a\u00f0 n\u00e1lgast listamanninn og hnitnar tilvitnanir \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 <em>vi\u00f0 lesum lj\u00f3\u00f0list, ekki huga annars f\u00f3lks\u00a0<\/em>koma upp \u00ed hugann<em>.<\/em> Breski heimspekingurinn Gergory Currie segir meira a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feegar meta eigi b\u00f3kmenntaverk s\u00e9 mikilv\u00e6gast a\u00f0 einbeita s\u00e9r a\u00f0<em>textanum sj\u00e1lfum<\/em> og \u00fev\u00ed sem hann komi til skila (\u00fear skiptir mestu m\u00e1li hvernig textinn f\u00e6r okkur til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 eigi\u00f0 gildismat) og leggur til a\u00f0 lesandinn hylji \u00e1setning h\u00f6funda me\u00f0 <em>sl\u00e6\u00f0u f\u00e1fr\u00e6\u00f0is<\/em>, \u00fe.e.a.s. a\u00f0 lesandinn taki me\u00f0vita\u00f0a \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 taka ekki tillit til \u00feess sem h\u00f6fundurinn haf\u00f0i \u00ed huga \u00fe\u00f3 svo \u00fea\u00f0 kunni a\u00f0 liggja fyrir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00der\u00e1tt fyrir \u00e1leitnar spurningar og fl\u00e6kjur af \u00fdmsu tagi tel \u00e9g a\u00f0 listunnendur og gagnr\u00fdnendur geti haft mikinn \u00e1vinning af endurheimt \u00fear sem framlag uppl\u00fdsinga um sk\u00f6punarferli\u00f0 til d\u00fdpri skynjunar \u00e1 verkum er umtalsvert auk \u00feess sem a\u00f0skilna\u00f0ur verks fr\u00e1 samhengi s\u00ednu og sk\u00f6pun gerir \u00fea\u00f0 a\u00f0 einhverju \u00f6\u00f0ru en \u00fea\u00f0 \u00ed rauninni er. Wollheim segir ekki a\u00f0 listgagnr\u00fdni s\u00e9 <em>allt e\u00f0a ekkert<\/em> verkefni; hann vi\u00f0urkennir f\u00faslega a\u00f0 \u00ed m\u00f6rgum tilfellum s\u00e9 endurheimt a\u00f0eins m\u00f6guleg a\u00f0 takm\u00f6rku\u00f0u leyti og a\u00f0 \u00fdmis verk, eins og hellam\u00e1lverk steinaldar, ver\u00f0i okkur \u00fev\u00ed r\u00e1\u00f0g\u00e1ta um \u00f3komna t\u00ed\u00f0. En \u00feegar endurheimt er m\u00f6guleg \u00e6ttum vi\u00f0 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 hana. Sagan af forn-gr\u00edska m\u00e1laranum Apellesi varpar lj\u00f3si \u00e1 hvernig uppl\u00fdsingar um listamann og a\u00f0st\u00e6\u00f0ur hans geta au\u00f0ga\u00f0 skilning \u00e1 verkum, en hann er sag\u00f0ur hafa kasta\u00f0 svampi sem hann nota\u00f0i til \u00feess a\u00f0 hreinsa pensla \u00ed br\u00e6\u00f0i \u00e1 m\u00e1lverk af hesti vegna \u00feess hversu illa honum gekk a\u00f0 m\u00e1la fro\u00f0una \u00ed munnviki d\u00fdrsins. Svampurinn skildi hins vegar eftir sig far sem n\u00e1\u00f0i fro\u00f0unni fullkomlega og Apelles \u00f6\u00f0la\u00f0ist hugarr\u00f3. Vitneskja \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 \u00feessa getur f\u00e6rt okkur n\u00e6r listaverki; hj\u00e1lpa\u00f0 okkur a\u00f0 skynja \u00fea\u00f0 \u00e1 innilegri h\u00e1tt og dregi\u00f0 fram hi\u00f0 tilfinninga\u00ferungna og mannlega atferli sem listsk\u00f6pun er.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Bj\u00f6rn R\u00fanar Egilsson<\/em><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd hvert sinn sem vi\u00f0 st\u00f6ndum andsp\u00e6nis listaverki, hvort sem vi\u00f0 erum st\u00f6dd \u00ed s\u00fdningarsal, \u00e1 t\u00f3nleikum e\u00f0a sitjum \u00ed makindum og lesum sk\u00e1ldverk og lj\u00f3\u00f0 eru spurningar sem l\u00fata a\u00f0 skilningi verksins aldrei langt undan, hvort sem hrifning og \u00e1kafi b\u00e6rast innra me\u00f0 okkur e\u00f0a steinrunni\u00f0 \u00e1hugaleysi heldur okkur \u00ed fj\u00f6trum: hva\u00f0 \u00feurfum vi\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":971,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00cd hvert sinn sem vi\u00f0 st\u00f6ndum andsp\u00e6nis listaverki, hvort sem vi\u00f0 erum st\u00f6dd \u00ed s\u00fdningarsal, \u00e1 t\u00f3nleikum e\u00f0a sitjum \u00ed makindum og lesum sk\u00e1ldverk og lj\u00f3\u00f0 eru spurningar sem l\u00fata a\u00f0 skilningi verksins aldrei langt undan, hvort sem hrifning og \u00e1kafi b\u00e6rast innra me\u00f0 okkur e\u00f0a steinrunni\u00f0 \u00e1hugaleysi heldur okkur \u00ed fj\u00f6trum: hva\u00f0 \u00feurfum vi\u00f0 sem listunnendur a\u00f0 gera til \u00feess a\u00f0 skilja listaverk?<\/strong><\/p><p style=\"text-align: justify;\">Hugmyndir breska heimspekingsins Richard Wollheim (1923-2003) um <em>gagnr\u00fdni sem endurheimt <\/em>hafa veri\u00f0 m\u00e9r hugleiknar um nokkurt skei\u00f0 en \u00ed b\u00f3k sinni <em>Art and its Objects<\/em> segir hann a\u00f0 helsta verkefni listgagnr\u00fdni s\u00e9 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 <em>endursk\u00f6pun sk\u00f6punarferlis listaverksins <\/em>til \u00feess a\u00f0 geta skili\u00f0 \u00fea\u00f0 me\u00f0 r\u00e9ttu. Gagnr\u00fdnendur sem einbl\u00edna \u00e1 lokaafur\u00f0 ferlisins e\u00f0a reyni einungis a\u00f0 t\u00falka verki\u00f0 og hvernig \u00fea\u00f0 <em>tali til s\u00edn<\/em> sleppi of miklu sem m\u00e1li skipti \u00ed skilningi listaverka. Sk\u00f6punarferli listaverka n\u00e6r til \u00fe\u00e1tta eins og hugmyndaheims og heimss\u00fdnar listamannsins, s\u00f3matilfinningar hans, metna\u00f0ar, \u00e1setnings og val \u00e1 mi\u00f0li auk fagurfr\u00e6\u00f0ilegra vi\u00f0mi\u00f0a, tj\u00e1ningarhef\u00f0a og vi\u00f0tekinna t\u00e1knmynda samt\u00ed\u00f0arinnar. \u00cd huga Wollheims ver\u00f0ur endurheimtin a\u00f0 hafa sk\u00fdran tilgang; h\u00fan gengur ekki \u00fat \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 hamstra uppl\u00fdsingar <em>heldur gefa \u00fev\u00ed gaum sem leggur til skynjunar okkar \u00e1 verkinu og gerir hana n\u00e6mari<\/em>.<\/p><p style=\"text-align: justify;\">\u00c6vis\u00f6guleg atri\u00f0i listamanna og vitneskja um a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00feeirra geta veitt d\u00fdpri inns\u00fdn \u00ed verk \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00feau komi ekki beinl\u00ednis fram \u00ed \u00feeim: lesendur <em>Vi\u00f0 Boterel kastala<\/em> eftir Thomas Hardy skynja lj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u00e1 annan h\u00e1tt \u00feegar \u00feeir vita a\u00f0 eiginkona sk\u00e1ldsins haf\u00f0i n\u00fdlega l\u00e1tist og enn fremur \u00feegar \u00feeir komast einnig a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hj\u00f3nabandi\u00f0 haf\u00f0i veri\u00f0 \u00f3g\u00e6fusamt; a\u00f0d\u00e1endur Mozarts upplifa t\u00f3nsm\u00ed\u00f0ar hans upp \u00e1 n\u00fdtt ef \u00feeir vita a\u00f0 klar\u00ednett og v\u00ed\u00f3la voru eftirl\u00e6tis hlj\u00f3\u00f0f\u00e6rin hans; unnendur forn-gr\u00edskrar listar l\u00edta leirker sem skarta lj\u00f3namyndum \u00f6\u00f0rum augum \u00feegar \u00feeir komast \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 A\u00feeningarnir sem m\u00e1lu\u00f0u \u00feau hef\u00f0u a\u00f0 \u00f6llum l\u00edkindum aldrei geta\u00f0 hafa komist \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 sl\u00edkar skepnur og \u00feannig m\u00e6tti lengi telja.\u00a0Gagnr\u00fdni sem endurheimt m\u00e1 \u00fev\u00ed l\u00edkja vi\u00f0 fornleifafr\u00e6\u00f0i \u00fear sem h\u00fan sty\u00f0st vi\u00f0 <em>s\u00f6nnunarg\u00f6gn<\/em> \u00far fort\u00ed\u00f0inni og kenningar samt\u00ed\u00f0arinnar auk uppl\u00fdsinga e\u00f0a skilnings sem kunnu a\u00f0 hafa veri\u00f0 listamanninum sj\u00e1lfum hulin til \u00feess a\u00f0 veita sem bestan skilning \u00e1 \u00fev\u00ed sem listama\u00f0urinn var a\u00f0 gera. Verki\u00f0 opnar sig fyrir gagnr\u00fdnandanum ef endurheimtin er vel heppnu\u00f0 en r\u00e9ttum skilningi m\u00e1 ekki einfaldlega leggja a\u00f0 j\u00f6fnu vi\u00f0 a\u00f0 komast a\u00f0 fyrir\u00e6tlun listamannsins. Wollheim segir sk\u00f6punarferli\u00f0 n\u00e1 \u00fat fyrir \u00fea\u00f0 sem m\u00e6tti kalla <em>\u00e1setning <\/em>listamannsins vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 felur einnig \u00ed s\u00e9r tilviljanir, breytingar og \u00f3fyrirs\u00e9\u00f0a \u00fe\u00e6tti sem hafa \u00e1hrif \u00e1 sk\u00f6pun verksins; hvort sem um mist\u00f6k af h\u00e1lfu listamannsins er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a e\u00f0a stefnubreytingu \u00e1 me\u00f0an \u00e1 sk\u00f6pun verksins st\u00f3\u00f0 yfir. Wollheim tekur d\u00e6mi af sk\u00e1ldum sem hafa meint anna\u00f0 en \u00feau s\u00f6g\u00f0u og misstigi\u00f0 sig vi\u00f0 beitingu st\u00edlbrag\u00f0a og myndh\u00f6ggvara sem hafa \u00ed mi\u00f0jum kl\u00ed\u00f0um \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 kl\u00e6\u00f0a styttu sem upphaflega \u00e1tti a\u00f0 vera nakin.<\/p><p style=\"text-align: justify;\">Hugmyndir Wollheims koma m\u00f6rgum sp\u00e1nskt fyrir sj\u00f3nir og \u00e1herslur hans eru langt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera \u00f3umdeildar. \u00ddmsar spurningar vakna um skilning okkar \u00e1 list og \u00ed sumum tilfellum str\u00ed\u00f0a hugmyndir hans gegn almennri menningarvitund; af \u00feeim hl\u00fdtur a\u00f0 flj\u00f3ta a\u00f0 fj\u00f6ldi verka sem almennt eru talin au\u00f0skiljanleg s\u00e9u \u00fea\u00f0 \u00ed raun ekki vegna \u00feess hversu l\u00edti\u00f0 er vita\u00f0 um sk\u00f6punarferli\u00f0. Er st\u00f3r hluti \u00edslensks menningararfs (\u00fej\u00f3\u00f0l\u00f6g, kv\u00e6\u00f0i, v\u00edsur og s\u00f6gur) \u00fe\u00e1 utan seilingar r\u00e9tts skilnings vegna \u00feess hversu lengi hann var\u00f0veittist \u00ed munnlegri geymd og l\u00edti\u00f0 er vita\u00f0 um h\u00f6funda \u00feeirra? Eins vir\u00f0ist endurheimtin sj\u00e1lf vera afar vandas\u00f6m; \u00f3m\u00f6gulegt vir\u00f0ist vera a\u00f0 uppfylla skilyr\u00f0i Wollheims til a\u00f0 skilja listaverk nema a\u00f0 sk\u00f6punarferli verks s\u00e9 gaumg\u00e6filega skr\u00e1sett e\u00f0a \u00fe\u00e1 listama\u00f0urinn og gagnr\u00fdnandinn s\u00e9 sami einstaklingurinn. S\u00e1 grunur l\u00e6\u00f0ist einnig a\u00f0 manni a\u00f0 Wollheim geri of miklar kr\u00f6fur til listunnenda um a\u00f0 n\u00e1lgast listamanninn og hnitnar tilvitnanir \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 <em>vi\u00f0 lesum lj\u00f3\u00f0list, ekki huga annars f\u00f3lks\u00a0<\/em>koma upp \u00ed hugann<em>.<\/em> Breski heimspekingurinn Gergory Currie segir meira a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feegar meta eigi b\u00f3kmenntaverk s\u00e9 mikilv\u00e6gast a\u00f0 einbeita s\u00e9r a\u00f0<em>textanum sj\u00e1lfum<\/em> og \u00fev\u00ed sem hann komi til skila (\u00fear skiptir mestu m\u00e1li hvernig textinn f\u00e6r okkur til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 eigi\u00f0 gildismat) og leggur til a\u00f0 lesandinn hylji \u00e1setning h\u00f6funda me\u00f0 <em>sl\u00e6\u00f0u f\u00e1fr\u00e6\u00f0is<\/em>, \u00fe.e.a.s. a\u00f0 lesandinn taki me\u00f0vita\u00f0a \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 taka ekki tillit til \u00feess sem h\u00f6fundurinn haf\u00f0i \u00ed huga \u00fe\u00f3 svo \u00fea\u00f0 kunni a\u00f0 liggja fyrir.<\/p><p style=\"text-align: justify;\">\u00der\u00e1tt fyrir \u00e1leitnar spurningar og fl\u00e6kjur af \u00fdmsu tagi tel \u00e9g a\u00f0 listunnendur og gagnr\u00fdnendur geti haft mikinn \u00e1vinning af endurheimt \u00fear sem framlag uppl\u00fdsinga um sk\u00f6punarferli\u00f0 til d\u00fdpri skynjunar \u00e1 verkum er umtalsvert auk \u00feess sem a\u00f0skilna\u00f0ur verks fr\u00e1 samhengi s\u00ednu og sk\u00f6pun gerir \u00fea\u00f0 a\u00f0 einhverju \u00f6\u00f0ru en \u00fea\u00f0 \u00ed rauninni er. Wollheim segir ekki a\u00f0 listgagnr\u00fdni s\u00e9 <em>allt e\u00f0a ekkert<\/em> verkefni; hann vi\u00f0urkennir f\u00faslega a\u00f0 \u00ed m\u00f6rgum tilfellum s\u00e9 endurheimt a\u00f0eins m\u00f6guleg a\u00f0 takm\u00f6rku\u00f0u leyti og a\u00f0 \u00fdmis verk, eins og hellam\u00e1lverk steinaldar, ver\u00f0i okkur \u00fev\u00ed r\u00e1\u00f0g\u00e1ta um \u00f3komna t\u00ed\u00f0. En \u00feegar endurheimt er m\u00f6guleg \u00e6ttum vi\u00f0 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 hana. Sagan af forn-gr\u00edska m\u00e1laranum Apellesi varpar lj\u00f3si \u00e1 hvernig uppl\u00fdsingar um listamann og a\u00f0st\u00e6\u00f0ur hans geta au\u00f0ga\u00f0 skilning \u00e1 verkum, en hann er sag\u00f0ur hafa kasta\u00f0 svampi sem hann nota\u00f0i til \u00feess a\u00f0 hreinsa pensla \u00ed br\u00e6\u00f0i \u00e1 m\u00e1lverk af hesti vegna \u00feess hversu illa honum gekk a\u00f0 m\u00e1la fro\u00f0una \u00ed munnviki d\u00fdrsins. Svampurinn skildi hins vegar eftir sig far sem n\u00e1\u00f0i fro\u00f0unni fullkomlega og Apelles \u00f6\u00f0la\u00f0ist hugarr\u00f3. Vitneskja \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 \u00feessa getur f\u00e6rt okkur n\u00e6r listaverki; hj\u00e1lpa\u00f0 okkur a\u00f0 skynja \u00fea\u00f0 \u00e1 innilegri h\u00e1tt og dregi\u00f0 fram hi\u00f0 tilfinninga\u00ferungna og mannlega atferli sem listsk\u00f6pun er.<\/p><p style=\"text-align: right;\"><em>Bj\u00f6rn R\u00fanar Egilsson<\/em><\/p>","_et_gb_content_width":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[37,11],"tags":[],"class_list":["post-978","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-innsent-efni","category-umfjollun"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>A\u00f0 endurheimta list - artzine.is<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/artzine.is\/?p=978\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A\u00f0 endurheimta list - artzine.is\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00cd hvert sinn sem vi\u00f0 st\u00f6ndum andsp\u00e6nis listaverki, hvort sem vi\u00f0 erum st\u00f6dd \u00ed s\u00fdningarsal, \u00e1 t\u00f3nleikum e\u00f0a sitjum \u00ed makindum og lesum sk\u00e1ldverk og lj\u00f3\u00f0 eru spurningar sem l\u00fata a\u00f0 skilningi verksins aldrei langt undan, hvort sem hrifning og \u00e1kafi b\u00e6rast innra me\u00f0 okkur e\u00f0a steinrunni\u00f0 \u00e1hugaleysi heldur okkur \u00ed fj\u00f6trum: hva\u00f0 \u00feurfum vi\u00f0 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/artzine.is\/?p=978\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"artzine.is\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/artzinevefrit\/?fref=ts\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-05-04T16:50:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-02-17T05:43:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Innsendar greinar\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@ArtzineVefrit\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@ArtzineVefrit\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Innsendar greinar\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978\"},\"author\":{\"name\":\"Innsendar greinar\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2\"},\"headline\":\"A\u00f0 endurheimta list\",\"datePublished\":\"2016-05-04T16:50:40+00:00\",\"dateModified\":\"2021-02-17T05:43:32+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978\"},\"wordCount\":1330,\"commentCount\":2,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/05\\\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg\",\"articleSection\":[\"Innsent efni\",\"Umfj\u00f6llun\"],\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978\",\"name\":\"A\u00f0 endurheimta list - artzine.is\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/05\\\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg\",\"datePublished\":\"2016-05-04T16:50:40+00:00\",\"dateModified\":\"2021-02-17T05:43:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/05\\\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2016\\\/05\\\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg\",\"width\":900,\"height\":600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?p=978#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"A\u00f0 endurheimta list\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/\",\"name\":\"artzine.is\",\"description\":\"Myndlistaumr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00cdslandi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2\",\"name\":\"Innsendar greinar\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g\",\"caption\":\"Innsendar greinar\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/artzine.is\\\/?author=11\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A\u00f0 endurheimta list - artzine.is","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/artzine.is\/?p=978","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"A\u00f0 endurheimta list - artzine.is","og_description":"\u00cd hvert sinn sem vi\u00f0 st\u00f6ndum andsp\u00e6nis listaverki, hvort sem vi\u00f0 erum st\u00f6dd \u00ed s\u00fdningarsal, \u00e1 t\u00f3nleikum e\u00f0a sitjum \u00ed makindum og lesum sk\u00e1ldverk og lj\u00f3\u00f0 eru spurningar sem l\u00fata a\u00f0 skilningi verksins aldrei langt undan, hvort sem hrifning og \u00e1kafi b\u00e6rast innra me\u00f0 okkur e\u00f0a steinrunni\u00f0 \u00e1hugaleysi heldur okkur \u00ed fj\u00f6trum: hva\u00f0 \u00feurfum vi\u00f0 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/artzine.is\/?p=978","og_site_name":"artzine.is","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/artzinevefrit\/?fref=ts","article_published_time":"2016-05-04T16:50:40+00:00","article_modified_time":"2021-02-17T05:43:32+00:00","og_image":[{"width":900,"height":600,"url":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Innsendar greinar","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@ArtzineVefrit","twitter_site":"@ArtzineVefrit","twitter_misc":{"Written by":"Innsendar greinar","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978"},"author":{"name":"Innsendar greinar","@id":"https:\/\/artzine.is\/#\/schema\/person\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2"},"headline":"A\u00f0 endurheimta list","datePublished":"2016-05-04T16:50:40+00:00","dateModified":"2021-02-17T05:43:32+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978"},"wordCount":1330,"commentCount":2,"image":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","articleSection":["Innsent efni","Umfj\u00f6llun"],"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/artzine.is\/?p=978#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978","url":"https:\/\/artzine.is\/?p=978","name":"A\u00f0 endurheimta list - artzine.is","isPartOf":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","datePublished":"2016-05-04T16:50:40+00:00","dateModified":"2021-02-17T05:43:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/#\/schema\/person\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/artzine.is\/?p=978"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#primaryimage","url":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","contentUrl":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","width":900,"height":600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/artzine.is\/?p=978#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/artzine.is\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"A\u00f0 endurheimta list"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/artzine.is\/#website","url":"https:\/\/artzine.is\/","name":"artzine.is","description":"Myndlistaumr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00cdslandi","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/artzine.is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/artzine.is\/#\/schema\/person\/d9830620b6fe1a6767117f792c8fd2b2","name":"Innsendar greinar","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1440a0b82d7bd37d0ef6884a0753ae99f7f3e9e625f4485b7ece58e2beb77553?s=96&d=wavatar&r=g","caption":"Innsendar greinar"},"url":"https:\/\/artzine.is\/?author=11"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/artzine.is\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/tumblr_m1ta1keoGL1qgg0ixo1_400.jpg","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p7t8Rh-fM","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=978"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/978\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11623,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/978\/revisions\/11623"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/artzine.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}